Kabanata II Tungkol sa unang paglalakbay na ginawa ng mapanlikhang si Don Quijote mula sa kanyang bayan

Matapos nga ang mga paghahandang ito, ayaw na niyang maghintay pa upang isakatuparan ang kanyang binalak, sapagkat pinipilit siya ng kakulangang inakala niyang idinudulot sa mundo ng kanyang pagkaantala, dahil sa dami ng mga pang-aaping nais niyang buwagin, mga kamaliang ituwid, mga di-makatwirang gawang itama, mga pang-aabusong pagbutihin, at mga utang na bayaran. At kaya, nang hindi nagsasabi kaninuman sa kanyang layunin, at nang walang nakakakita sa kanya, isang umaga, bago pa magliwanag, na isa sa mga mainit na araw ng Hulyo, isinuot niya ang lahat niyang sandata, sumakay kay Rocinante, suot ang kanyang kaskong hindi maayos ang pagkakabuo, ikinabit sa braso ang kanyang kalasag na balat, kinuha ang kanyang sibat, at sa pintuang-likod ng isang bakuran ay lumabas siya sa kapatagan, sa labis na tuwa at galak na makita kung gaano kadali niyang nasimulan ang kanyang mabuting hangarin. Ngunit pagkakita pa lamang niya sa sarili sa kapatagan, sinalakay siya ng isang kakila-kilabot na kaisipan, na halos magpaurong sa kanya sa sinimulang gawain; at iyon ay ang pumasok sa kanyang alaala na hindi pa siya hinihirang na kabalyero, at na, ayon sa batas ng kabalyeriya, hindi siya maaari ni dapat makipaglaban sa sinumang kabalyero; at kahit pa siya’y hinirang na, kailangan niyang magdala ng puting baluti, bilang baguhang kabalyero, na walang sagisag sa kalasag, hanggang sa makamit niya ito sa pamamagitan ng sariling lakas. Dahil sa mga kaisipang ito’y nag-alinlangan siya sa kanyang layunin; ngunit dahil mas malakas ang kanyang kabaliwan kaysa sa alinmang katwiran, nagpasya siyang magpahirang na kabalyero sa unang matatagpuan niya, tulad ng ginawa ng marami pang iba, ayon sa nabasa niya sa mga aklat na naglagay sa kanya sa ganoong kalagayan. Tungkol naman sa puting baluti, binalak niyang linisin ang mga iyon, sa sandaling magkaroon ng pagkakataon, hanggang maging mas maputi pa sa ermin; at sa gayon ay kumalma siya at ipinagpatuloy ang kanyang daan, na walang tinahak kundi ang nais tahakin ng kanyang kabayo, sa paniniwalang doon nakasalalay ang lakas ng mga pakikipagsapalaran.

Habang naglalakbay nga ang ating bagung-bagong manlalakbay na naghahanap ng pakikipagsapalaran, kinakausap niya ang sarili at sinasabi:

Don Quijote: Sino ang nagdududa na sa mga darating na panahon, kapag lumabas na ang tunay na kasaysayan ng aking mga bantog na gawa, ang pantas na susulat nito ay hindi magsasabi, pagdating niya sa pagkukuwento ng una kong paglalakbay nang napakaaga ng umaga, sa ganitong paraan?: «Halos hindi pa naiuunat ng mapulang Apolo sa ibabaw ng malawak at maluwang na lupa ang mga gintong hibla ng kanyang magagandang buhok, at halos hindi pa binabati ng maliliit at makukulay na ibon, sa kanilang mga dilang parang alpa, nang may matamis at malamyos na himig, ang pagdating ng kulay-rosas na bukang-liwayway, na iniwan ang malambot na higaan ng selosong asawa at sa mga pinto at balkonahe ng abot-tanaw ng La Mancha ay nagpapakita sa mga mortal, nang ang bantog na kabalyerong si Don Quijote de la Mancha, iniwan ang tamad na mga balahibo ng higaan, ay sumakay sa kanyang bantog na kabayong si Rocinante, at nagsimulang lumakad sa sinauna at kilalang kapatagan ng Montiel».

At totoo nga na doon siya naglalakad. At idinagdag niya:

Don Quijote: Maligaya ang panahon, at maligaya ang dantaong iyon na doon lalabas ang aking mga bantog na kabayanihan, na karapat-dapat iukit sa tanso, ililok sa marmol at ipinta sa mga tabla bilang alaala sa hinaharap. O ikaw, pantas na engkantador, sinuman ka, na sa iyo mauukol ang maging tagapagtala ng kakaibang kasaysayang ito, isinasamo ko sa iyo na huwag mong kalimutan ang aking mabuting si Rocinante, na walang-hanggan kong kasama sa lahat ng aking daan at lakaran!

Pagkatapos ay nagpatuloy siyang magsalita, na parang tunay na umiibig:

Don Quijote: O prinsesang Dulcinea, ginang ng bihag na pusong ito, malaking pang-aapi ang ginawa ninyo sa akin nang ako’y inyong itaboy at sawayin sa mahigpit na pagpupumilit na utusan akong huwag humarap sa inyong kagandahan. Kalugdan nawa ninyo, aking ginang, na gunitain ang inyong aliping pusong ito, na sa pag-ibig sa inyo’y labis na hirap ang dinaranas.

Sa mga ito’y patuloy siyang nagsalansan ng iba pang kalokohan, na lahat ay ayon sa itinuro sa kanya ng kanyang mga aklat, na ginagaya hangga’t kaya ang kanilang wika. Dahil dito, napakabagal ng kanyang lakad, at napakabilis at napakainit ng pagpasok ng araw, na sapat na sana upang matunaw ang kanyang utak, kung mayroon man siya.

Halos buong araw na iyon ay naglakad siya nang walang nangyaring maikukuwento, na ikinasama ng loob niya, sapagkat nais niyang makasalubong agad-agad ang sinumang mapagsusubukan niya ng tapang ng kanyang malakas na bisig. May mga manunulat na nagsasabing ang unang pakikipagsapalaran niya ay ang sa Puerto Lápice; ang iba nama’y ang sa mga gilingang-hangin; ngunit ang aking nasaliksik sa bagay na ito, at ang nakita kong nakasulat sa Anales de la Mancha [Mga Taunang Tala ng La Mancha], ay naglakad siya buong araw na iyon, at pagdilim, siya at ang kanyang kabayo ay pagod na pagod at halos mamatay na sa gutom; at sa pagtingin sa lahat ng dako upang makita kung may matatanaw na kastilyo o kubo ng mga pastol na mapagkukublihan at kung saan niya mapapawi ang matinding gutom at pangangailangan, nakita niya, hindi kalayuan sa daang tinatahak niya, ang isang tuluyan, na para bang nakita niya ang isang bituing hindi sa mga portal kundi sa mga palasyo ng kanyang pagtubos siya ginagabayan. Nagmadali siyang maglakad, at nakarating doon nang magdidilim na.

Nasa pintuan noon, nagkataon, ang dalawang kabataang babae, ng mga tinatawag na bayaran, na patungong Sevilla kasama ang ilang arriero [tagapagdala ng kalakal sakay ng mula] na sa tuluyang iyon nagkataong magpahinga nang gabing iyon; at dahil para sa ating manlalakbay ay tila nangyayari ayon sa nabasa niya ang lahat ng kanyang naiisip, nakikita o inilalarawan sa isip, pagkakita pa lamang niya sa tuluyan ay naisip niyang isa itong kastilyo na may apat na tore at mga tuktok na yari sa kumikinang na pilak, na may tulay na naiaangat at malalim na kanal, at lahat ng kasama ng mga ganoong kastilyo ayon sa pagkakalarawan sa mga ito. Lumapit siya sa tuluyan, na sa kanya’y tila kastilyo, at sa maikling layo mula rito ay pinigil niya ang renda ni Rocinante, habang hinihintay niyang may unanong lilitaw sa pagitan ng mga almena upang magbigay-hudyat sa pamamagitan ng isang trumpeta na may dumarating na kabalyero sa kastilyo. Ngunit nang makitang natatagalan ito at nagmamadali si Rocinante na makarating sa kuwadra, lumapit siya sa pintuan ng tuluyan, at nakita ang dalawang pariwarang dalaga na nandoon, na sa kanya’y tila dalawang magagandang dalaga o dalawang kaaya-ayang dama na nagpapahinga at nagpapaaliw sa harap ng pintuan ng kastilyo. Sa sandaling iyon, nagkataong ang isang tagapag-alaga ng baboy na nangongolekta mula sa mga natirang tangkay ng ani sa bukid ng isang kawan ng mga baboy—na, patawarin sana ako, ganyan nga ang tawag sa kanila—ay humihip ng sungay, na hudyat upang magtipon ang mga ito, at agad niyang naisip na iyon ang inaasam niya, na may unanong nagbibigay-hudyat ng kanyang pagdating; at kaya, sa kakaibang tuwa, lumapit siya sa tuluyan at sa mga dama, na nang makita ang pagdating ng isang lalaking ganoon ang anyo, nakabaluti at may sibat at kalasag, ay takot na takot at papasok na sana sa tuluyan; ngunit si Don Quijote, na nahulaan sa pagtakas nila ang kanilang takot, ay itinaas ang pantakip-mukha na yari sa karton at inilantad ang kanyang tuyo at maalikabok na mukha, at nang may mabining asal at mahinahong tinig, ay sinabi sa kanila:

Don Quijote: Huwag nang magsitakas kayo, ni manganib sa anumang pag-api; pagkat sa orden ng kabalyeriyang aking sinumpaan ay di ukol ni nauukol ang umapi kaninuman, lalo pa’t sa mga dalagang kay tataas, gaya ng ipinakikilala ng inyong mga anyo.

Tiningnan siya ng mga babae, at hinahanap ng kanilang mga mata ang kanyang mukha, na itinatago ng masamang pantakip nito; ngunit nang marinig nilang tawagin silang mga dalaga, bagay na napakalayo sa kanilang hanapbuhay, hindi nila napigilan ang tawa, kaya’t si Don Quijote ay napahiya at sinabi sa kanila:

Don Quijote: Marapat sa mga dilag ang mahinhing kilos, at labis na kamangmangan ang tawang sa munting dahilan nagmumula; ngunit di ko ito sinasabi upang kayo’y mahapis o magtaas ng kilay; pagkat ang aking nais ay walang iba kundi ang kayo’y paglingkuran.

Ang wikang hindi maunawaan ng mga ginang, at ang pangit na anyo ng ating kabalyero, ay nagpalaki sa kanilang tawa at sa kanyang galit; at mas lalala pa sana ito kung hindi lumabas sa sandaling iyon ang may-ari ng tuluyan, isang lalaking napakataba kaya napakapayapa, na nang makita ang kakatwang pigurang iyon, na nakasuot ng mga sandatang hindi magkakatugma gaya ng renda, sibat, kalasag at baluti sa dibdib, ay muntik nang makisama sa mga dalaga sa pagpapakita ng kanilang tuwa. Ngunit sa katunayan, sa takot sa dami ng kagamitan, nagpasya siyang kausapin ito nang magalang; at kaya, sinabi niya:

May-ari ng Tuluyan: Kung naghahanap po kayo ng matutuluyan, ginoong kabalyero, maliban sa higaan (sapagkat walang kahit isa sa tuluyang ito), lahat ng iba pa ay matatagpuan dito nang sagana.

Nang makita ni Don Quijote ang kababaang-loob ng tagapamahala ng kuta, na ganoon ang tingin niya sa may-ari at sa tuluyan, sumagot siya:

Don Quijote: Para sa akin, ginoong kastilyano [tagapamahala ng kastilyo], anumang bagay ay sapat na, sapagkat ang aking kasuotan ay mga sandata, ang aking pahinga ay ang makipaglaban, at iba pa.

Inakala ng may-ari na ang pagtawag sa kanya ng kastilyano ay dahil sa tingin nito’y isa siya sa mga tapat na taga-Castilla, bagaman taga-Andalucía siya, at mula pa sa dalampasigan ng Sanlúcar, na hindi bababa kay Caco sa pagiging magnanakaw ni sa isang estudyante o pahe sa pagiging pilyo; at kaya, sumagot siya:

May-ari ng Tuluyan: Kung gayon, ang inyong higaan ay matitigas na bato, at ang inyong pagtulog ay laging pagpupuyat; at kung gayon, maaari na kayong bumaba, na may katiyakang matatagpuan ninyo sa dampang ito ang pagkakataon at mga pagkakataon upang hindi matulog sa buong isang taon, lalo na sa isang gabi.

At sa pagsasabi nito, tumungo siya upang hawakan ang estribo ni Don Quijote, na bumaba nang may matinding hirap at pagod, gaya ng taong buong araw na hindi nakapag-almusal.

Pagkatapos ay sinabi ni Don Quijote sa may-ari na bantayang mabuti ang kanyang kabayo, sapagkat iyon ang pinakamahusay na hayop na kumakain ng tinapay sa mundo. Tiningnan ito ng may-ari, at hindi ito mukhang kasinghusay ng sinasabi ni Don Quijote, kahit kalahati man lamang; at, pagkatapos ilagay ito sa kuwadra, bumalik siya upang tingnan ang ipag-uutos ng kanyang panauhin, na hinuhubaran ng mga dalaga, na nakipagkasundo na sa kanya; na bagaman nakuha na nila ang pandibdib at pantalikod na baluti, hindi nila kailanman nagawa o nakayang alisin ang pananggalang sa leeg, ni tanggalin ang pekeng kasko, na nakatali ng berdeng mga laso, at kailangang putulin ang mga ito, dahil hindi maalis ang mga buhol; ngunit ayaw niya itong payagan sa anumang paraan, at kaya, nanatili siya buong gabing iyon na suot ang kasko, na siyang pinakanakakatawa at pinakakakaibang anyong maiisip; at, habang hinuhubaran siya, dahil naisip niyang ang mga babaeng pinagpapasa-pasahang iyon na naghuhubad sa kanya ay mga marangal na ginang at dama ng kastilyong iyon, sinabi niya sa kanila nang buong ganda ng pananalita:

Don Quijote: Walang kabalyerong kailanman ng mga dama’y napaglingkuran nang kasinghusay ni Don Quijote nang mula sa nayon niya’y lumisan: mga dalaga ang nangalaga sa kanya; mga prinsesa, sa kanyang rocino [kabayong pantrabaho],

o Rocinante, sapagkat iyan, mga ginang ko, ang ngalan ng aking kabayo, at Don Quijote de la Mancha ang sa akin; na, bagaman ayaw kong ibunyag ang sarili hanggang ang mga kabayanihang ginawa sa inyong paglilingkod at kapakinabangan ang magbunyag sa akin, ang pangangailangang iangkop sa kasalukuyang layunin ang lumang balada ni Lanzarote ang naging dahilan upang malaman ninyo ang aking ngalan nang higit sa panahon; ngunit darating ang oras na ang inyong mga kamahalan ang mag-uutos at ako ang tatalima, at ang tapang ng aking bisig ang magbubunyag ng pagnanais kong paglingkuran kayo.

Ang mga dalaga, na hindi sanay makarinig ng ganoong pananalita, ay hindi sumagot ng anumang salita; tinanong lamang nila siya kung nais niyang kumain ng anuman.

Don Quijote: Kahit ano’y kakainin ko,—sagot ni Don Quijote,—sapagkat, sa pagkakaintindi ko, napakalaking tulong niyon sa akin.

Nagkataong Biyernes noon, at wala sa buong tuluyan kundi ilang bahagi ng isang isdang tinatawag sa Castilla na abadejo [bakalaw], sa Andalucía na bacallao, sa ibang lugar na curadillo, at sa iba pa’y truchuela [maliit na trucha]. Tinanong nila siya kung kakain kaya ang kanyang kamahalan ng truchuela, dahil wala nang ibang isdang maibibigay sa kanya.

Don Quijote: Kung marami ang truchuela,—sagot ni Don Quijote,—maaari silang humalili sa isang trucha [isdang-tabang na mamahalin], sapagkat pareho lang sa akin kung bigyan ako ng walong real [pilak na barya] na pira-piraso o ng isang pirasong may halagang walo. Lalo pa’t maaaring ang mga truchuela na ito ay tulad ng guya, na mas mainam kaysa sa baka, at ng batang kambing, na mas mainam kaysa sa barakong kambing. Ngunit anuman iyon, dalhin na agad, sapagkat ang hirap at bigat ng mga sandata ay hindi madadala kung walang pamamahala sa mga bituka.

Naglagay sila ng mesa para sa kanya sa pintuan ng tuluyan, para sa preskong hangin, at dinala ng may-ari ang isang bahagi ng bacallao na hindi maayos ang pagkakababad at lalong hindi maayos ang pagkakaluto, at isang tinapay na kasing-itim at kasing-dumi ng kanyang mga sandata; ngunit labis na katatawanan ang makita siyang kumain, sapagkat, dahil suot niya ang kasko at nakataas ang pantakip-mukha, wala siyang mailagay sa bibig gamit ang sarili niyang mga kamay kung hindi ito ibibigay at ilalagay ng iba; at kaya, isa sa mga ginang na iyon ang gumanap sa tungkuling iyon. Ngunit nang painumin na siya, hindi ito naging posible, ni magiging posible kung hindi binutasan ng may-ari ang isang tambo, at inilagay ang isang dulo sa bibig niya, at sa kabila’y ibinubuhos ang alak; at lahat ng ito’y tinanggap niya nang may pasensya, huwag lamang maputol ang mga laso ng kasko.

Habang nagaganap ito, nagkataong dumating sa tuluyan ang isang tagapagkapon ng baboy; at pagdating niya, ay hinipan niya ang kanyang pito na yari sa tambo nang apat o limang beses, kaya’t tuluyang nakumpirma ni Don Quijote na nasa isang bantog na kastilyo siya, at na pinaglilingkuran siya ng musika, at na ang abadejo ay mga trucha; ang tinapay, pinong tinapay na puti; at ang mga bayaran, mga dama; at ang may-ari, tagapamahala ng kastilyo; at sa gayon ay itinuring niyang mabuti ang kanyang pagpapasya at paglabas. Ngunit ang higit na bumabagabag sa kanya ay ang hindi pagiging ganap na kabalyero, sapagkat inakala niyang hindi siya maaaring pumasok nang wasto sa anumang pakikipagsapalaran nang hindi tumatanggap ng orden ng kabalyeriya.