Noli Me Tangere

Akda

Noli me tángere ni José Rizal (orihinal na Kastila, 1887)

Batayang edisyon

José Rizal, Noli me tángere, "Edición completa con notas de R. Sempau" (Barcelona: Casa Editorial Maucci, 1902), transkripsiyon ng Project Gutenberg

Salin

Dimasalin, sa Filipino · Kumpleto: nailathala ang 64 sa 64 kabanata

Karugtong nito: El Filibusterismo.

Tuwirang isinalin ang edisyong ito mula sa orihinal na Kastila ni Rizal. Sinisikap nitong maging tapat sa kanyang mga pangungusap habang madaling basahin ng mambabasa ngayon: may maiikling paliwanag sa panaklong na parisukat, mga talababa ni Rizal, mga kawing para sa karagdagang kaalaman, at may-kulay na pangalan ng bawat nagsasalita. Inilalathala ang mga kabanata habang natatapos ang pagsusuri sa bawat isa.

Ang orihinal at ang batayang edisyon

Isinulat ni Rizal ang Noli me tángere sa Kastila at inilathala ito sa Berlin noong 1887.

Ang batayang teksto ng saling ito ay ang edisyong Noli me tángere, “Edición completa con notas de R. Sempau” (Barcelona: Casa Editorial Maucci, 1902), sa anyo ng digital na transkripsiyon nito sa Kastila mula sa Project Gutenberg, ang malayang aklatan ng mga akdang nasa pampublikong dominyo. Ilang bagay tungkol sa edisyong ito:

• Ito ang pinagmulan ng bawat pangungusap ng salin. Kapag sinasabi naming “ayon sa orihinal,” ang tinutukoy namin ay ang tekstong ito.
• May mga talababa itong may markang Nota de la edición de Berlín. Isinalin ang mga ito at may markang “Tala ng edisyon ng Berlin.”
• Wala rito ang kabanatang Elías y Salomé, na inalis ni Rizal bago inilathala ang nobela. Kaya 63 kabanata at isang pangwakas na kabanata ang bilang ng salin, at maaaring iba ito sa bilang ng ibang edisyon at salin.
• Nawala sa transkripsiyon ang ilang italiko ni Rizal. Kung saan mahalaga ang mga ito, sinilip ang ibang edisyon (tingnan sa ibaba).
• Inaalis ang mga numero ng pahina ng batayang edisyon (gaya ng [27]) na nasa transkripsiyon. Nananatili ang mga numero ng talababa.

Mga sangguniang ginagamit sa pagsusuri

Ang mga sumusunod ay ginagamit lamang upang suriin ang pagbasa sa isang mahirap na pangungusap, hindi kailanman bilang tekstong isinasalin:

• Ang salin sa Tagalog ni Pascual H. Poblete (Maynila, 1909), ang unang salin sa Tagalog ng Noli.
• Ang salin sa Ingles ni Charles Derbyshire, The Social Cancer (1912).
• Ang salin sa Ingles ni León Ma. Guerrero (unang inilathala sa London, 1961).
• Ang Diccionario Inglés-Español-Tagalog ni Sofronio G. Calderón (1915), para sa mga kahulugan ng salita noong panahong iyon.
• Ang Diksiyonaryo at Ortograpiyang Filipino ng Komisyon sa Wikang Filipino, para sa baybay at kahulugan ngayon.

Kapag nagkakaisa ang mga naunang salin laban sa aming pagbasa, muli naming sinusuri ang Kastila. Ngunit ang orihinal pa rin ang nagpapasya.

Paraan ng pagsasalin

Sa madaling sabi: tapat sa pangungusap ni Rizal, malinaw para sa mambabasa ngayon.

• Isinasalin ang bawat pangungusap; walang pinagsasama, pinaiikli, o nilalaktawan.
• Hindi isinisingit sa pangungusap ni Rizal ang paliwanag ng tagasalin. Ang mga paliwanag ay nasa panaklong na parisukat [ ], sa talababa, o sa kawing.
• Hindi ibinubunyag ang pangalan o pangyayari nang mas maaga kaysa kay Rizal, at hindi pinalalambot ang mga madamdaming bahagi.
• Karaniwang salita ngayon ang ginagamit ng tagasalin. Ang mga salitang Tagalog na ginamit mismo ni Rizal sa kanyang Kastila ay nasa makabagong baybay at nasa maliit na malaking titik; ang mga salitang banyagang iniwan ay nakahilig at may maikling paliwanag.
• Sinusunod ang paggalang ng mga tauhan sa isa’t isa (usted, tú, vos) sa paggamit ng kayo/ninyo at ikaw/mo.

Ang buong mga tuntunin ay nasa Pamamaraan ng Pagsasalin. Ang mga tanda sa teksto ay ipinaliliwanag din sa Tala ng Tagasalin.

Karapatan

Ang orihinal na Kastila ni José Rizal ay nasa pampublikong dominyo.

Ang saling ito ay may lisensiyang Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International (CC BY-NC-SA 4.0): maaari itong kopyahin, ibahagi at iangkop para sa layuning hindi pangkomersiyo, basta't kilalanin ang Dimasalin at ilathala ang anumang hango rito sa ilalim ng parehong lisensiya. CC BY-NC-SA 4.0.

Ang pangkalahatang layunin ng proyekto, ang papel ng AI, at ang patakaran sa pagwawasto ay nasa Tungkol sa Dimasalin, Pamamaraan ng Pagsasalin at Patakaran sa Pagwawasto. Bumalik sa Nilalaman ng Noli Me Tangere.